اعتقادات
ابن حجر عسقلانی در فتح الباری، قهر حضرت فاطمه زهرا سلاماللهعلیها با ابوبکر و عمر را به مسئله میراث اختصاص میدهد. بااینحال، ظاهر روایت صحیح بخاری، این تفسیر را تأیید نمیکند و بر تداوم خشم حضرت زهرا سلاماللهعلیها تا زمان وفات ایشان دلالت دارد. افزون بر این، شواهد قرآنی و روایی درباره زهد، ایثار و بخشندگی حضرت زهرا سلاماللهعلیها، با معرفی ایشان بهعنوان فردی دنیاطلب و ثروتاندوز سازگار نیست.
ادعای اینکه تمام جانشینان پیامبران الهی خودشان نیز پیامبر بودهاند، ادعای باطلی است. قرآن در ماجرای طالوت، از پیامبری سخن میگوید که انتخاب او بهعنوان زمامدار بنیاسرائیل را اعلام کرد. این نمونه، تفاوت میان مقام نبوت و خلافت را نشان میدهد. از سوی دیگر، با توجه به ختم نبوت به پیامبر اسلام(ص)، جانشینی حضرت علی(ع) مستلزم پیامبر بودن ایشان نیست و باید دانست که خدای متعال جانشین انبیاء الهی را انتخاب میکند.
مسلمان بودن و صحابی بودن یک شخص، بهتنهایی حقانیت تمام مواضع سیاسی و نظامی او را ثابت نمیکند. بررسی دیدگاه شارحان اهلسنت و احادیث معتبر نشان میدهد که باید میان مسلمان بودن، برحق بودن و معذور بودن در خطا تفاوت گذاشت. به گواهی تاریخ، هر چند از سوی اهل سنت، معاویه صحابی شمرده میشود، اما گناهی که هیچگاه از دامانش پاک نمیشود، عدم اطاعت از امام واجبالطاعه است.
آیا جایگاه حضرت علی علیهالسلام تنها بهعنوان یکی از اصحاب بزرگ پیامبر صلیاللهعلیهوآله قابل بررسی است، یا سخنان پیامبر صلیاللهعلیهوآله درباره ایشان میتواند معیاری برای شناخت حق در اختلافات تاریخی باشد؟ در منابع حدیثی، روایاتی درباره همراهی حق با حضرت علی علیهالسلام و جداییناپذیری ایشان از قرآن نقل شده است. بررسی این روایات، بهویژه در ارتباط با جنگ صفین، اهمیت فراوانی دارد؛ زیرا نمیتوان بدون بررسی دلایل و شواهد، هر دو طرف یک درگیری را به یک اندازه بر حق دانست.
یکی از استدلالهای مطرح درباره جنگ صفین این است که سپاه امیرالمؤمنین علی علیهالسلام صرفاً به حق نزدیکتر بوده و در نتیجه، سپاه معاویه نیز از سهمی از حق برخوردار بوده است. برای بررسی این ادعا، باید میان «برتری در برخورداری از حق» و «قرار گرفتن در جایگاه گروه متجاوز» تفاوت گذاشت. آیه ۹ سوره حجرات، معیار مهمی برای تحلیل این مسئله ارائه میکند و نشان میدهد که قرآن در برخی درگیریها، یکی از طرفین را بهعنوان گروه متجاوز معرفی میکند.
حدیث سفینه از روایاتی است که در تبیین جایگاه اهلبیت پیامبر صلیاللهعلیهوآله مورد استناد قرار میگیرد. بر اساس این روایت، اهلبیت به کشتی نوح تشبیه شدهاند؛ تشبیهی که بر نقش هدایتگر آنان تأکید دارد. پرسش اصلی این است که اگر پیروی از اهلبیت علیهمالسلام با نجات و دوری از آنان با هلاکت پیوند خورده باشد، آیا میتوان مخالفت سیاسی با آنان را بدون بررسی ادله، موضعی همسطح با موضع ایشان دانست؟
یکی از مسائل و موضوعات اختلافی میان مسلمانان و وهابیان، مسأله «سوگواری و عزاداری» است. وهابیان هر چند با استناد به گریه پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در مرگ فرزندش ابراهیم، اصل گریه کردن بر اموات و اشک ریختن در غم فراق عزیزان را پذیرفتهاند؛ اما برگزاری مراسم عزاداری و سوگواری را بدعت میدانند.
ابنتیمیه، در توجیه عمل خلاف شرع خلیفه، توجیهاتی بیان کرده که در جوابش گفته میشود: این عمل خلیفه، مصداق ظلم است؛ درخواست حق، توسط حضرت زهرا سلاماللهعلیها، حتی اگر طبق استدلال ابنتیمیه، درخواست دنیایی باشد، مذموم نیست؛ زیرا در قرآن کریم به پیامبر خدا صلیاللهعلیهوآله دستور به توجه امور دنیایی شده است.
شبهه کردهاند که بزرگان شیعه، خود نیز شهادت حضرت زهرا سلاماللهعلیها را قبول ندارند و برای ایشان، از واژه وفات، استفاده میکنند؛ در پاسخ باید گفت که کلمه وفات، هم شامل مرگ طبیعی و هم شهادت میشود و در کتب شیعه و سنی، برای سایر شهدا نیز از کلمه وفات استفاده شده است.
از جمله شبهاتی که وهابیت به شیعه وارد میکند، این است که این «محسن» که شیعیان میگویند، رسول خدا صلیاللهعلیهوآله او را محسن نامیده و در موضوع هجوم به خانه فاطمه علیهاالسّلام به شهادت رسیده، چگونه پیامبر صلیاللهعلیهوآله از سالها پیش از به دنیا آمدن چنین فرزندی، باخبر گردید و او را محسن نامید؛
یکی از نمادها و جلوههای دشمنی وهابیت با حضرت علی علیهالسّلام، اعتقاد به نظریه تثلیث خلفا، تبایغ و انتشار آن در میان جامعه اسلامی و مسلمانان است. ابنتیمیه حرانی در راستای تنقیص حضرت علی علیهالسّلام، نظریه تثلیث خلفا را تبلیغ کرده و امیرالمؤمنین را جزء خلفا نمیشمارد؛ این در حالی است که علمای بزرگ اهل سنت، این نظریه را نپذیرفتهاند.
وهابیت که در تضعیف نمادهای عزاداری شیعه، از هیچ راهکاری رویگردان نشدند، با تمسّک به برخی از روایات اهل بیت، همچون مذّمت پوشیدن لباس سیاه و روایاتی که لباس سیاه را لباس دوزخیان و فرعونیان دانسته و پوشیدن لباس سفید را توصیه کردهاند، پوشیدن جامه سیاه در مراسم عزاداری اهل بیت را نیز در همان سِلک قرار داده و آن را رد نمودهاند.
در یکی از شبکههای وابسته به وهابیون، این شبهه مطرح شده که «در هیچیک از منابع نیامده است که حضرت علی علیهالسلام، حتی در ايام خلافت و حكومت خود، از شهادت همسرش یادی کرده باشد؟» در پاسخ به این شبهه باید گفت که اولاً هدف اصلی شبهه کننده این است که بگوید شهادت حضرت زهرا سلاماللهعلیها دروغ است؛ در حالیکه ثابت شده حضرت توسط جنایت عدهای مهاجم، به شهادت رسیدند.
خبر دادن پیامبر صلیاللهعلیهوآله در مورد تبعیت اصحابش از یهود و نصاری، واقعیتی است که قابل انکار نیست. همانطور که قوم یهود، از اوامر حضرت موسی سرپیچی کرده، او را اذیت میکردند و درغیبتش گوساله پرست شدند و به جانشینش و برادرش یعنی «هارون» پشت کردند، و بدعت در دین ایجاد کردند، اصحاب هم همین کارها را با پیامبر صلیاللهعلیهوآله و برادرش حضرت علی علیهالسلام کردند.