پایگاه جامع فرق، ادیان و مذاهب _عدم رضایت حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها از ابوبکر و خشم ایشان نسبت به وی، از موضوعاتی است که در منابع معتبر اهل‌سنت و شیعه بازتاب یافته است. بااین‌حال، در طول تاریخ، برخی از عالمان اهل‌سنت کوشیده‌اند با استناد به گزارش‌هایی دیگر، این واقعه را به‌گونه‌ای تفسیر کنند که از آشتی و رضایت حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها در روزهای پایانی عمر ایشان حکایت داشته باشد؛ اما آیا این گزارش‌ها از اعتبار کافی برای اثبات چنین ادعایی برخوردارند؟

یکی از کسانی که به این موضوع پرداخته، ابن حجر عسقلانی در کتاب فتح الباری است. وی به نقل از بیهقی و از طریق شعبی می‌نویسد: «ابوبکر برای عیادت فاطمه آمد. علی به او گفت: این ابوبکر است که برای ورود به نزد تو، اجازه می‌خواهد. فاطمه پرسید: آیا دوست داری به او اجازه دهم؟ علی گفت: آری. پس به او اجازه داد و ابوبکر وارد شد و از او دلجویی کرد تا آن‌که خشنود شد».[1] ابن حجر پس از نقل این گزارش، تصریح می‌کند که روایت مرسل است؛ هرچند سند آن تا شعبی صحیح است. وی با استناد به این نقل، می‌کوشد مسئله تداوم قهر حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها با ابوبکر را برطرف کند.

بااین‌حال، نکته اساسی آن است که ادعای ابن حجر بر صحیح بودن سند تا شعبی، به‌معنای صحیح بودن تمام روایت و اثبات وقوع آشتی نیست. همچنین ابن حجر ادعا کرده که این روایت مرسل است و روایت مرسل، روایتی است که در سند آن، یک یا چند واسطه ذکر نشده‌اند؛ ازاین‌رو، اعتبار آن زمانی لحاظ می‌شود که با روایات صحیح در تعارض نباشد و در صورت تعارض، روایت صحیح مقدم می‌شود. بنابراین، نمی‌توان صرفاً با تکیه بر این گزارش، رضایت نهایی حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها از ابوبکر را امری قطعی و اثبات‌شده تلقی کرد. در همین زمینه، بخاری دهلوی نیز درباره برخی حکایت‌های نقل‌شده پیرامون این واقعه می‌نویسد: «وينقل في هذه القصة حكايات لا تعويل عليها، والظاهر أنها مفتريات، واللَّه أعلم؛[2] در این ماجرا، حکایت‌هایی نقل می‌شود که نمی‌توان بر آن‌ها اعتماد کرد و ظاهر آن است که ساختگی و جعلی‌اند و خداوند به حقیقت آگاه‌تر است».

این سخن نشان می‌دهد که بسیاری از تلاش‌های علمای اهل سنت در مخفی نگه داشتن غضب حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها و انحراف آن به سمت مفتریات و جعلیات در دستور کار قرار داشته و نمونه‌های ساختگی در بعضی از کتابها موجود است که باعث شده، بعضی از علمای دیگر موضع مخالف و بیان واقعیت داشته باشند. از سوی دیگر، محمد بن اسماعیل بخاری در کتاب صحیح خود، در گزارشی صریح می‌نویسد که حضرت فاطمه سلام‌الله‌علیها از ابوبکر خشمگین شدند و این خشم تا زمان وفات ایشان ادامه یافت. این گزارش، در ارزیابی ادعای آشتی اهمیت ویژه‌ای دارد و ادعای افرادی همچون ابن حجر را بی اساس می‌کند.[3]

در نتیجه، ادعای رضایت نهایی حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها از ابوبکر، به هیچ وجه صحیح نیست و همچنین دلایل دیگری از جمله دفن شبانه حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها و عدم اطلاع به ابوبکر و عمربن خطاب برای اقامه نماز بر پیکر مطهر حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها، نشان از غضب ایشان بر ابوبکر و هم‌پیمانانش دارد.[4]

پی‌نوشت:
[1].ابن حجر عسقلانی، فتح الباری، ج6، ص202، ناشر: دار المعرفة - بيروت، 1379هـ ق «الْبَيْهَقِيُّ مِنْ طَرِيقِ الشَّعْبِيِّ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ عَادَ فَاطِمَةَ فَقَالَ لَهَا ... »
[2]. لمعات التنقيح، عبد الحق بن سيف الدين بخاری دهلوی، ج7، ص 148، ناشر: دار النوادر، دمشق – سوريا، چاپ اول، 1435 هـ - 2014 م. «وينقل في هذه القصة حكايات لا تعويل عليها، والظاهر أنها مفتريات، واللَّه أعلم»
[3]. محمد بن إسماعيل بخاری، صحيح بخاری، ج4، ص 79، نشر دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم ترقيم محمد فؤاد عبد الباقي)الطبعة: الأولى، 1422هـ ق.
[4]. همان، ج5، ص139.«فلما توفيت دفنها زوجها علي ليلا ...»
.