پایگاه جامع فرق، ادیان و مذاهب_ آیا حدیث طیر، به دلیل وجود اسماعیل بن عبدالرحمن سُدّی در سند آن، فاقد اعتبار است؟ آیا همان‌گونه که برخی از مخالفان شیعه ادعا می‌کنند، علمای بزرگ اهل‌سنت این راوی را تضعیف کرده‌اند و در نتیجه نمی‌توان به روایت فضیلت امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام استناد کرد؟

در ابتدا متن حدیث را بیان می‌کنیم: «اسماعیل بن عبدالرحمن السدی از انس بن مالک نقل کرده است که پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله مرغ بریانی نزد خود داشتند و دعا کردند: «خدایا! محبوب‌ترین آفریده‌ات را نزد من بفرست تا از این مرغ بریان، همراه من غذا بخورد. پس ابوبکر آمد، اما پیامبر او را بازگرداندند. سپس عمر آمد و پیامبر او را نیز بازگرداندند. پس از آن علی علیه‌السلام آمد و پیامبر به او اجازه ورود دادند».[1]

بررسی شبهه و وضعیت رجالی اسماعیل سُدّی

یکی از اشکالاتی که از سوی وهابیت درباره حدیث طیر مطرح می‌شود، تضعیف اسماعیل سُدّی، یکی از راویان این حدیث، از سوی بعضی از علمای علم رجال است. بااین‌حال، بررسی مجموع دیدگاه‌های رجالیان اهل‌سنت نشان می‌دهد که ارزیابی شخصیت سُدّی به این تضعیف محدود نمی‌شود.

ذهبی در کتاب میزان الاعتدال از احمد بن حنبل نقل می‌کند که سُدّی را «ثقه» دانسته است. همچنین ابن عدی درباره او می‌گوید: «او نزد من صدوق است.» تعبیر صدوق در اصطلاح علم رجال، بیانگر راست‌گویی راوی و پذیرش اصل صداقت او در نقل حدیث است. نکته مهم دیگر، سخنی است که ابن مدینی از یحیی بن سعید نقل می‌کند: «هیچ‌کس را ندیدم که از سُدّی یاد کند، مگر اینکه به نیکی از او یاد کند و هیچ‌کس او را ترک نکرده است».[2] این توصیف نشان می‌دهد که حتی درباره دیدگاه کسانی که راوی را تضعیف کرده‌اند نیز نمی‌توان تصویری یک‌دست از تضعیف سُدّی ارائه کرد.

از سوی دیگر، اسماعیل سُدّی از راویانی است که مسلم بن حجاج در صحیح خود، از او روایت نقل کرده است. آلبانی نیز با وجود اشاره به برخی انتقادات محدود درباره سُدّی، تصریح می‌کند که این انتقادات، زیانی به اعتبار او نمی‌رساند و او از رجال صحیح مسلم است.[3]

بنابراین، استناد صرف به سخن عده‌ای محدود از علمای رجال و نادیده گرفتن توثیقات و ارزیابی‌های مثبت دیگر رجالیان، روشی منصفانه در بررسی حدیث نیست.
در نتیجه باید گفت: با توجه به توثیق احمد بن حنبل، ارزیابی مثبت ابن عدی، گزارش ابن مدینی از یحیی بن سعید و تصریح آلبانی درباره جایگاه سُدّی، نمی‌توان ادعای ضعف قطعی حدیث طیر را صرفاً بر اساس تضعیف این راوی پذیرفت. بنابراین، شبهه مطرح‌شده از این جهت پاسخ داده می‌شود؛ زیرا وضعیت رجالی اسماعیل سُدّی محل اختلاف است و دیدگاه‌های معتبر مثبتی درباره وثاقت و صداقت او وجود دارد و بنا بر آنکه این راوی از روات صحیح مسلم است، توثیق او محرز می‌گردد.

پی‌نوشت:
[1]. مسند أبي يعلى الموصلی، ابی یعلی، ج7، ص105، ناشر دار المأمون للتراث - دمشق، چاپ اول ، 1404 هـ ق.
[2]. ميزان الاعتدال، شمس الدین ذهبی، ج1، ص 236، ناشر: دار المعرفة، بيروت - لبنان، چاپ اول، 1382 هـ ق
[3]. سلسلة الأحاديث الصحيحة وشيء من فقهها وفوائدها، محمد ناصر الدين البانی، ج7، ص997، ناشر: مكتبة المعارف، رياض، چاپ اول،  1422 هـ ق. «وفي السدي- واسمه إسماعيل بن عبد الرحمن- كلام يسير لا يضر، وهو من رجال مسلم.»