حدیث شماره 15

15- ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِى حَمْزَةَ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ إِنَّهُ مَا مـِنْ سـَنـَةٍ أَقَلَّ مَطَراً مِنْ سَنَةٍ وَ لَكِنَّ اللَّهَ يَضَعُهُ حَيْثُ يَشَاءُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ إِذَا عَمِلَ قَوْمٌ بـِالْمـَعـَاصـِى صَرَفَ عَنْهُمْ مَا كَانَ قَدَّرَ لَهُمْ مِنَ الْمَطَرِ فِى تِلْكَ السَّنَةِ إِلَى غَيْرِهِمْ وَ إِلَى الْفـَيـَافـِى وَ الْبِحَارِ وَ الْجِبَالِ وَ إِنَّ اللَّهَ لَيُعَذِّبُ الْجُعَلَ فِى جُحْرِهَا بِحَبْسِ الْمَطَرِ عَنِ الْأَرْضِ الَّتـِى هـِيَ بـِمـَحـَلِّهـَا بـِخـَطـَايَا مَنْ بِحَضْرَتِهَا وَ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لَهَا السَّبِيلَ فِى مـَسـْلَكٍ سـِوَى مـَحـَلَّةِ أَهـْلِ الْمـَعـَاصـِى قـَالَ ثـُمَّ قـَالَ أَبـُو جـَعـْفَرٍ ع فَاعْتَبِرُوا يَا أُولِى الْأَبْصَارِ
اصول كافى ج : 3 ص : 373 رواية :15

ترجمه روايت شريفه :
ابـوحـمـزه گـويـد: شـنـيـدم امـام بـاقـر عليه السلام فرمود: هيچ سالى كم باران تر از سال ديگر نيست ، ولى خدا باران را بجائى كه خواهد ميفرستد، چون مردمى مرتكب گناهان شـونـد، خـداى عزوجل بارانى را كه در آنسال براى آنها مقدر فرموده ، از آنها بگرداند و بـسـوى بـيـابـانـهـا و دريـاهـا و كـوهـهـا فـرسـتـد و هـمـانـا خـدا جـعـل را در سـوراخـش عـذاب كـنـد، بـوسـيـله نـگـهـداشـتـن بـاران از زمـيـنـى كـه جـعـل در آنـسـت . بـراى گـنـاهـان مـردمـيـكـه در آنـجـا بـاشـنـد، در صـورتـيـكـه خـدا براى جـعـل راهـى در غير محله گنهكاران قرار داده است سپس امام عليه السلام فرمود: اى صاحبان بينش عبرت گيريد.

شرح :
مـرحـوم مـجـلسـى راجـع بـجـمـله اخـيـر گـويـد: اى صاحبان بينش و خرد تفكر كنيد و بـيـنـديـشـيـد كـه هرگاه حال حيوان غير مكلف بى شعور و يا كم شعور در زيان بردن از هـمـسـايـگـى گـنـهـكـاران چـنـيـن بـاشـد، حال شما چگونه خواهد بود با اين گناه بسيار و همسايگى با گنهكاران ، و اين خبردلالت دارد كه حيوانات هم يكنوع شعور و ادراكى دارند و بـعـضـى از تـكـاليـف شـرعـيـه و اعمال بندگانرا ميفهمند و تكليفى هم دارند بر خلاف بيشتر حكما و متكلمين ، چنانچه داستان هدهدجناب سليمان واخبار ديگرى را كه در كتاب كبير (بـحـار الانـوار) خـود ذكـر نـمـوده ايـم مـؤ يـد ايـن قـولسـت ، و مـحـتـمـل اسـت مـراد از جـعـل مـردم ضـعـيـف العـقـل بـاشـنـد، ولى ايـن احـتـمـال بـعـيـد است ، و نيز اين خبر دلالت دارد بر وجوب مهاجرت از جائيكه مردم گنهكار دارد، اگر باز داشتن آنهااز گناه ممكن نباشد.