حدیث شماره 3
3- عـِدَّةٌ مـِنْ أَصـْحـَابـِنـَا عـَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسَى عَنْ سَمَاعَةَ عَنْ أَبِى بـَصـِيرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع التَّقِيَّةُ مِنْ دِينِ اللَّهِ قُلْتُ مِنْ دِينِ اللَّهِ قَالَ إِى وَ اللَّهِ مـِنْ دِيـنِ اللَّهِ وَ لَقـَدْ قـَالَ يُوسُفُ ع أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسارِقُونَ وَ اللَّهِ مَا كَانُوا سَرَقُوا شَيْئاً وَ لَقَدْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ ع إِنِّى سَقِيمٌ وَ اللَّهِ مَا كَانَ سَقِيماً
اصول كافى ج : 3 ص : 308 رواية :3
ترجمه روايت شريفه :
ابـو بـصـيـر گـويـد: امـام صـادق (ع ) فـرمود: تقيه از دين خداست : عرض كردم : از دين خـداسـت ؟! فـرمـود: آرى بـه خدا از دين خداست ، به تحقيق كه يوسف (ع ) فرمود: [اى كاروان شـمـا سـارقـيـد، 70 سوره 12] به خدا كه آنها چيزى نه دزديده بودند (ولى براى مصلحت نـگـهـداشتن برادرش چنين گفت )، و ابراهيم (ع ) فرمود: [من بيمارم ] و به خدا كه بيمار نبود (چنانچه در سابق گذشت ).
شرح :
مـثـال زدن امـام (ع ) بـه ايـن دو موضوع جهت تنظير و رفع استبعاد از جواز تقيه است ، يعنى همچنان كه دروغ و اظهار خلاف واقع به جهت مصالحى جايز مى شود، اظهار خلاف اعتقاد هـم گـاهـى جـايـز مـى شـود، و مـمـكـن اسـت بـراى تـقـيـه مـعـنـى عـامـى قائل شد كه شامل اين دو مورد هم بشود.