ماه رمضان

در روزهای منتهی به ماه مبارک رمضان که گمانه زنیهای زیادی درباره روز عید فطر مطرح میشد، صلاحی قطب خود خوانده دراویش گنابادی در سخنانی نسنجیده اعلام کرد که رؤیت هلال، لازم نیست و با محاسبات نجومی روز عید فطر را مشخص کنید. درحالیکه مفسرین معتقدند که آیه یسئلونک عن الأهلّة حجیت و اعتبار و لزوم رویت هلال را میرساند.

محمد اسماعیل صلاحی که خود را قطب و مرشد دراویش گنابادی میداند، از همینرو در هر مسئلهای اظهارنظر میکند و بارها در سخنان خود تفسیر بهرأی داشته در جدیدترین سخنان خود به مسئله رؤیت هلال و عید فطر پرداخته و به آیه ای استناد کرده و از آن اینطور نتیجه میگیرد که محاسبات نجومی بر ما حجت هستند لذا ما نیازی به رؤیت هلال نداریم و باید محاسبات نجومی را ملاک قرار دهیم.

روزه گرفتن در شش روز ابتدای ماه شوال (بعد از عید فطر) بر اساس دیدگاه اکثر اهل سنت تأکید شده است و بر اساس دیدگاه احادیث شیعه، روزه گرفتن در دو یا سه روز ابتدایی ماه شوال (بعد از عید فطر) مکروه است و ثواب این روزهها از روزههای مستحب دیگر کمتر است و به آن تأکید نشده است.

حکیم ابوالقاسم فردوسی در شاهنامه میگوید: طهمورَث پادشاه ایران، یاری وفادار به نام شَهرَسپ داشت که هر روز را روزه و هر شب را به نماز میایستاد. فردوسی در ادامه میگوید: نماز شب و روزه، آیین مردان خداست.

ازجمله ویژگیهای ماه رمضان، امید رسیدن روزه داران به تقواست. رهبر انقلاب در سخنرانیهای خود در ماه رمضان در مورد تقوا سخن گفتهاند؛ ازجمله تقوا را با عبارتهای «به خود پرداختن»، «مراقبت از خویش»، «عنان خویش گرفتن»، « پروا کردن؛ ملاحظه کردن» و در تقابل با اغوای شیطان معنا کردهاند.

ازجمله ویژگیهای ماه رمضان، امید رسیدن روزه داران به تقواست. رهبر انقلاب در سخنرانیهای خود در ماه رمضان در مورد تقوا فرمودند محصول ماه رمضان، تقواست؛ ماه رمضان در ما ذخیره تقوا ایجاد میکند و در اثر تقوا، علم، هدایت، رحمت الهی، فلاح و رستگاری از سوی خداوند به انسان عطا میشود. تقوا به انسان فرقان و قدرت تشخیص حق از باطل میدهد و موجب میشود از قدرتهای غیر خدا نترسیم.

روزه ماه مبارک رمضان یکی از احکام اسلامی است که در دین اسلام واجب شده است. همهی فرق و مذاهب اسلامی روزه ماه مبارک رمضان را واجب دانسته و در این ماه روزه میگیرند، که این خود یکی از اشتراکات امت اسلام است، در این ماه عزیز همانگونه که همهی مسلمین روزهدار هستند، باید متحد و یکدل در مقابل دشمنان اسلام ایستادگی کنند.

منطق دین زرتشتی، درباره روزه، متناقض است. از یک سو در اَوِستا (کتاب دینی زرتشتیان) آمده که روزه گرفتن نشانهی یاران اهریمن است. از سویی دیگر، پیشوایان زرتشتی، پیروان این دین را به گونهی خاصی از روزه (که بسیار سختتر از روزه اسلامی است) امر کرده اند.

رهبر معظم انقلاب در مورد فواید استغفار میفرمایند: «فایده بزرگ استغفار این است که ما را از غفلت نسبت به خود خارج میکند؛ همچنین استغفار با نیّت صادقه، صفایی ایجاد میکند که باعث جلب رحمت الهی میگردد.» ایشان در مورد گستره تأثیر استغفار فرمودند: «در همه میدانهای زندگی، این استغفار اثر دارد، ازجمله در جنگ، ثبات قدم و نصرت که مسئله عمومی و ملّی است.»

ماه رمضان، ماه خشوع، استغفار، بازگشت به خدا، خودسازی و ماه اخلاق است. رهبر انقلاب میفرماید: «یکی از دستاوردهای بزرگ ماه رمضان، توبه و انابه است.» ایشان در فرق بین توبه و انابه فرمودند: «توبه برگشت از راه غلطی که ما با گناهان خود، با غفلتهای خود، آن راه را رفتیم و معنای انابه این است که توجه به خدای متعال پیدا کنیم برای حال و آینده؛ ... توبه مربوط به گذشته است، انابه مربوط به حال و آینده است.»

ماه رمضان، ماه مهمانی خداوند است؛ در این ماه پذیراییهای مختلف مهیا است، ازجمله اُنس با قرآن و اجر بیپایان تلاوت، اُنس با نماز، اُنس با دعا، روزه، فرصت سحر ماه رمضان، لیلةالقدر و گشوده شدن درهای رحمت و مغفرت و مضاعف کردن اجر و ثواب اعمال خیری که بندگان در این ماه انجام میدهند؛ اگر کسی وارد این ضیافت شد، از این پذیرایی بهرهمند میشود.

ماوردی برای تقویت قول شب ۲۷ به عنوان شب قدر، استدلالی را به ابی بن کعب و ابن عباس نسبت میدهد که هر دو دلیل مخدوش است؛ أبی خصوصیتی را برای شب قدر نقل میکند و میگوید آن را در روز ۲۷ ماه رمضان دیده که میتوان اکنون نیز طبق آن شب قدر را مشخص کرد؛ از ابن عباس نیز محاسبهای ذوقی از سوره قدر مخالف با قواعد عربی ذکر شده و اقوال معتبر دیگری برای وی از محدثان نقل شده است.

مغفرت الهی پاداشی است که خداوند برای روزهداران، در روز آخر ماه رمضان عطا خواهد کرد؛ ماه رمضان گناهان را مىسوزاند و پذیرایی معنوی خداوند در ماه رمضان، گشودن درهای رحمت و مغفرت و مضاعف کردن اجر و ثواب اعمال خیر بندگان است. باید از این پاداش الهی بهره بریم که هر كس در ماه رمضان آمرزیده نشود، تا رمضان آینده آمرزیده نگردد، مگر آنكه در روز عرفه در عرفات حاضر شود.

از چه چیز استغفار کنیم؟ یک دسته از گناهان، خلافهایی است که انجام دادهایم، گناهانی به تعبیر رهبر انقلاب، گناهان چارواداری (مثل دروغ، غیبت، نگاه حرام، لمس حرام، غصب و امثال اینها)؛ یک بخش، گناهان باطنی، (گناهان پنهان) و یک دسته هم گناهان ترک فعل (کاری را باید انجام میدادیم، اقدامی باید میکردیم، امضایی باید میکردیم، بایستی یک حرکتی انجام میدادیم، امّا انجام ندادیم.)