حرفت چند بخش دارد که بعضی‌هایش پشتوانهٔ تاریخی/زبان‌شناختی دارند، اما چند نتیجه‌گیری مهمش فعلاً قابل اثبات نیست. اگر بخواهیم منصفانه بررسی کنیم، باید اینها را از هم جدا کنیم. ۱. «گَوْر/گبر» واقعاً واژه‌ای برای زرتشتیان بوده این بخش درست است. واژهٔ gabr / gawr / gaur در فارسی نو به‌طور تاریخی برای زرتشتیان به کار رفته و بعدها در برخی کاربردها معنای گسترده‌تری مثل «غیرمسلمان/کافر» پیدا کرده است. ریشهٔ آن نیز با آرامی gbrā «مرد» ارتباط داده شده، نه اینکه از عربی «کافر» گرفته شده باشد. � Iranica Online پس اصل این گزاره که «گور/گبر در کاربردهای تاریخی به زرتشتی یا غیرمسلمان اشاره می‌کرد» قابل دفاع است. اما از اینجا به بعد یک پرش استدلالی داریم: گَوْر + ان = گوران = مردمان غیرمسلمان برای این ادعا دلیل کافی نداریم. اتفاقاً ریشهٔ خود نام Gūrān/Gōrān همچنان محل بحث است. ۲. اینکه «گوران اصلاً نام طایفه نبوده» با منابع تاریخی سازگار نیست اینجا شواهد خیلی صریح‌اند. ولادیمیر مینورسکی در مقالهٔ The Gūrān، که مشخصاً دربارهٔ همین موضوع نوشته، از Guran به‌عنوان یک federation of clans (اتحاد چند تیره) صحبت می‌کند. حتی می‌گوید گوران‌ها خودشان را Guran می‌نامیدند و این گروه در منطقهٔ کرند ـ زهاب وجود داشته است. � Kurdipedia پژوهش جدیدتر David Bailey نیز دقیقاً همین ابهام را بررسی کرده و می‌گوید واژهٔ Gūrān در پژوهش‌ها چند کاربرد دارد؛ اما در کار مینورسکی به گروه/اتحاد طایفه‌ای اشاره می‌کند که در آن چندین تیره، از جمله برخی تیره‌های کردی، حضور داشتند. � E-Diss بنابراین نمی‌توان گفت: «هیچ‌وقت طایفه یا اتحاد طایفه‌ای به نام گوران وجود نداشته.» این ادعا با شواهد تاریخی موجود جور درنمی‌آید. ۳. اما یک نکتهٔ خیلی مهم به نفع حرف تو وجود دارد گوران و گورانی واقعاً همیشه یک مفهوم واحد نبوده‌اند. پژوهش مؤسسهٔ ماکس پلانک صراحتاً می‌گوید در سنت قدیمی زبان‌شناسی، Goranî برای زبان مردمی به نام Guran استفاده می‌شد، اما در پژوهش‌های بعدی کاربرد این اصطلاح پیچیده‌تر شد و گروه‌های دیگری هم زیر عنوان گورانی قرار گرفتند. � DobeS همچنین Bailey می‌گوید خود واژهٔ Gūrān بسته به پژوهشگر و زمینه، گاهی برای مردم گوران، جامعهٔ تاریخی، یا اتحاد طایفه‌ای استفاده شده است. � E-Diss پس این بخش از حرفت که: «نباید هرجا گوران دیدیم فوراً فکر کنیم منظور یک قوم یا طایفهٔ واحد است» کاملاً قابل توجه است. ۴. اما «گورانی یعنی هر زبانی که گوران‌ها به آن صحبت می‌کردند»؟ این هم بیش از حد گسترده است. گورانی یک واقعیت زبانی مشخص دارد. پژوهش زبان‌شناسی دربارهٔ گورانیِ گوراجو، مثلاً، آن را یک زبان ایرانی شمال‌غربی معرفی می‌کند و دربارهٔ ساختار، واژگان و گویش‌هایش مطالعهٔ مستقل انجام داده است. � Kurdipedia بنابراین اگر یک گروه گوران به سورانی، لکی یا ترکی روی آورده باشد، این الزاماً باعث نمی‌شود سورانی، لکی یا ترکی «زبان گورانی» شوند. مثل این است که یک طایفهٔ کرد امروز ایتالیایی صحبت کند؛ ایتالیایی به‌خاطر زبان آن طایفه «کردی» نمی‌شود. ۵. دربارهٔ «گوران = کسانی که اسلام نیاوردند» این قسمت جالب است ولی باید مدرک مستقل برایش پیدا شود. اینکه گَوْر/گبر معنای زرتشتی و بعد غیرمسلمان داشته، مستند است. � Iranica Online اما اینکه نام Guran دقیقاً از همین Gawr به‌علاوهٔ پسوند -ān ساخته شده باشد، مسئلهٔ دیگری است و نیاز به شواهد تاریخی و آوایی دارد. حتی مینورسکی در پژوهش اختصاصی خودش، به جای اینکه به‌سادگی بگوید «گوران یعنی گورها/غیرمسلمانان»، فصل مستقلی را به ریشه و کاربردهای مختلف نام Goran/Guran اختصاص می‌دهد. � Kurdipedia ۶. دربارهٔ یارسان و زرتشتی‌بودن اینجا هم باید دو موضوع را جدا کنیم. اینکه گورانی زبان مهم متون مقدس یارسان بوده یک واقعیت پژوهش‌شده است. � DobeS اما اینکه: «یارسان همان زرتشتیان باستان‌اند» یا برعکس: «هیچ ارتباط تاریخی با سنت‌های پیشااسلامی ندارند» هیچ‌کدام را نمی‌شود صرفاً با این استدلال ثابت کرد. وجود عناصر پیشااسلامی در یک سنت دینی به‌خودی‌خود آن دین را زرتشتی نمی‌کند. برای اثبات تداوم مستقیم از زرتشتی‌گری باید شواهد تاریخی، متنی و آیینی مشخص داشته باشیم. و دربارهٔ قضاوت ارزشی مثل «فرقهٔ منحرف» یا «جادوگری»، آن قسمت دیگر توصیف علمی نیست بلکه داوری اعتقادی است. می‌توان دربارهٔ عقاید یارسان از نظر تاریخی نقد کرد، ولی بهتر است ابتدا خود باورها را دقیق و بی‌طرفانه توصیف کنیم. جمع‌بندی من اگر بخواهم حرف تو را به یک صورت قابل دفاع‌تر تاریخی تبدیل کنم: «گَوْر/گبر» واژه‌ای قدیمی برای زرتشتیان بود که بعدها در برخی زبان‌ها معنای غیرمسلمان نیز پیدا کرد. با این حال، از این واقعیت به‌تنهایی نمی‌توان نتیجه گرفت که نام «گوران» حتماً به معنای «مردمان غیرمسلمان» بوده است. در منابع تاریخی، گوران همچنین به یک جامعه و اتحاد طایفه‌ای مشخص در زاگرس اطلاق شده و گورانی نیز نام یک گروه زبانی واقعی است. بنابراین باید کاربرد مذهبی، قومی/اجتماعی و زبانی واژهٔ «گوران» را از یکدیگر تفکیک کرد.»