اسناد
ابن الامیر صنعانی روایت (علی باب حطه) را اینگونه معنا کرده: «علی باب حطه است؛ این تشبیه اینگونه است که همانطور که کسی از بنی إسرائیل داخل باب حطه می شد، سبب بخشش او می گردید، همچنین هرکس محبت امیرالمؤمنین (علیه السلام) داخل قلبش گردد، گناهش بخشیده می شود.
مناوی روایت (علی باب حطه) را اینگونه معنا کرده: علی باب حطه است، یعنی راه بخشش گناهان است (به قرینه قصه بنی إسرائیل، که در آنجا هر کس خاضع و متواضع وارد باب حطه می شد، سبب بخشش او می گردید) هرکس وارد آن شود، با ایمان می گردد، یعنی خدا برای دین اسلام، مودت علی و هدایت به راهنمایی او و پیمودن ر
ابن عباس نقل می کند که رسول الله (صلیاللهعلیهوآله) فرمود: علی (علیه‌السلام) دروازه حطه است کسی از آن داخل شود، مؤمن است و کسیکه از آن خارج شود، کافر است.
سبل الهدی و الرشاد، صالحی شامی، ج12، ص262.
ابن‌مردویه نقل می‌کند که امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) فرمود: به خدا مَثل ما أهل بیت در میان امت اسلام همانند کشتی نوح در قوم نوح است و نیز مَثل ما أهل بیت در میان این امت همانند دروازه حطه در قوم بنی اسرائیل است.
مناقب علی بن ابی‌طالب، ابن مردویه، ص214 و 263.
عباس عموی پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) به حضرت عرض کرد: ای رسول خدا! برای ابوطالب چه امیدی داری؟ فرمود: تمام خیر را از پروردگارم برای او می‌خواهم.
الطبقات الکبری، ابن سعد، ج1، ص103.
حضرت ابوطالب، پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) و علی (علیه‌السّلام) را دید که هر دو نماز می‌گزارند، در حالی که علی (علیه‌السلام) در طرف راست پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) ایستاده است. به جعفر فرمود: کنار رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله) و در طرف چپ او نماز بگذار.
اسد الغابة، ابن اثیر، ج1، ص582.
مناوی در توضیح حدیث «انا مدینة العلم و علی بابها» آورده است: «پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) شهر جامع معانی دین است و ناچار برای این شهر دری باید باشد و خبر داده شده است که آن در، امیرالمؤمنین است.
مناوی از قول حافظ علائی درباره حدیث «انا مدینة العلم و علی بابها» می‌نویسد: «هر کس حدیث را جعلی دانسته، خطا کرده و درست این است که حدیث به اعتبار طرقش نه صحیح است و نه ضعیف؛ الفاظ آن هم به گونه‌ای نیست که عقل از آن إبا داشته باشد.»
فیض القدیر، مناوی، ج3، ص61.
ابن عساکر پس از حدیث «انا مدینة العلم و علی بابها» و «انا دار الحکمه و علی بابها»، حدیثی نبوی به همین مضمون از ابن‌مسعود نقل می‌کند که پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) درباره امیرالمؤمنین فرمود: «حکمت به 10 قسمت تقسیم شد؛ 9 قسمت آن به امیرالمؤمنین عطا شد و یک قسمت آن سهم باقی مردم گردید.»
غماری حدیث «انا مدینة العلم و علی بابها» را صحیح می‌داند و پس از نقل حسن دانستن حدیث توسط مناوی می‌گوید: بلکه حدیث صحیح است و در صحت آن شکی نیست، حتی این حدیث صحیح تر از بسیاری از احادیثی است که حکم به صحت آنها شده است که یک کتاب مستقل در این باره نوشتم و در آن توضیح داده‌ام.
ملاعلی قاری نظر علماء درباره حدیث «انا مدینة العلم و علی بابها» را آورده و از ابن‌حجر، سیوطی، علائی و زرکشی ارزش حدیث را حسن می‌دانند.
الاسرار المرفوعه فی الاخبار الموضوعه، ملاعلی قاری، ص139.
فتنی پس از ذکر کلام علماء درباره حدیث «انا مدینة العلم و علی بابها» می‌گوید: «هر کسی حکم به کذب این حدیث را داده است، خطا کرده است.»
تذکرة الموضوعات، فتنی، ص96.
مقاله: «پیامبر شهر علم و امیرالمؤمنین درب آن...»
متقی هندی درباره حدیث «انا مدینة العلم و علی بابها» می‌نویسد: «حاکم سند این حدیث را صحیح می‌داند و یحیی بن معین هم آن را صحیح می‌داند و ابن‌حجر طرق حدیث را زیاد می‌داند که در نتیجه حدیث را سزاوار نسبت وضع نمی‌داند، بلکه با مخالفت با حاکم و همچنین ابن‌جوزی می‌گوید: این حدیث نه صحیح است و نه کذب؛ ا
ابن‌حجر عسقلانی درباره حدیث «انا مدینة العلم و علی بابها» می‌گوید: «این حدیث طرق کثیری دارد و حداقل حال حدیث این است که اصلی برای آن وجود دارد و سزاوار جعلی دانستن نیست.»
لسان المیزان، ابن حجر، ج2، ص465.