پایگاه جامع فرق، ادیان و مذاهب_ وهابی‌ها تحدی کرده‌اند: «تمام اوصیای پیامبران الهی، خودشان نیز پیامبر بوده‌اند و این سنت دیرینه خداوند متعال است! حال اگر شیعه معتقد است که حضرت علی علیه‌السلام جانشین پیامبر اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله است، فقط یک نمونه از قرآن بیاورد که در میان جانشینان انبیای الهی، شخصی وجود دارد که خودش پیامبر نبوده، اما زمامدار و حاکم جامعه بوده است!»

در پاسخ به وهابیت می‌گوییم: آیا واقعاً قرآن کریم چنین قانونی را بیان کرده است؟ یعنی آنکه باید جانشین پیامبران الهی همواره پیامبر باشد؟ و چون امیرمؤمنان علیه‌السلام پیامبر نبوده، پس خلافت و جانشینی ایشان مورد تأیید الهی نیست! برای پاسخ به وهابیت، کافی است به ماجرای جناب طالوت در سوره بقره توجه کنیم.

پاسخ اول: جانشین پیامبران همواره پیامبر نبوده‌اند!

خداوند در قرآن می‌فرماید: «وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوتَ مَلِكًا؛[بقره/۲۴۷] [پیامبر بنی‌اسرائیل] به آنان اعلام کرد که خداوند طالوت را برای زمامداری آنان برگزیده است.» در این آیه، پیامبر بنی‌اسرائیل و طالوت دو شخص جدا هستند؛ پیامبری که خود جانشین حضرت موسی علیه‌السلام بوده، به فرموده قرآن کریم، انتخاب طالوت را اعلام می‌کند و طالوت عهده‌دار مقام خلافت و حکومت می‌شود. در نتیجه قرآن نشان می‌دهد که مقام نبوت و مقام زمامداری و جانشینی لزوماً در یک شخص جمع نمی‌شوند.قرآن کریم در آیه قبل از آیه مذکور به حضور نبی در جامعه اشاره می‌کند، ولی خدای رحمان شخص دیگری را مبعوث می‌کند و او را حاکم و زمامدار جامعه معرفی می‌کند. قرآن فرموده: «أَلَمْ تَرَ إِلَى الْمَلَإِ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ مِنْ بَعْدِ مُوسَىٰ إِذْ قَالُوا لِنَبِيٍّ لَهُمُ ابْعَثْ لَنَا مَلِكًا؛[بقره/۲۴۷] آیا [با دیده عبرت] آن گروه از سران و اشراف بنی اسرائیل را پس از موسی ندیدی که به پیامبرشان گفتند: برای ما زمامدار و فرمانروایی برانگیز تا در راه خدا جنگ کنیم؟ ...»

پاسخ دوم: ختم نبوت به معنای نفی جانشینی نیست

قرآن کریم درباره پیامبر اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله می‌فرماید: «وَلَٰكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ؛[احزاب/۴۰] لیکن او رسول خدا و خاتم انبیاست». بنابراین، پس از ایشان پیامبر دیگری نخواهد آمد. از سوی دیگر، در صحیح بخاری آمده است که پیامبر اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله خطاب به حضرت علی علیه‌السلام فرمودند: «أَلَا تَرْضَى أَنْ تَكُونَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى إِلَّا أَنَّهُ لَيْسَ نَبِيٌّ بَعْدِي؛[1] آیا راضی نیستی که نسبت تو به من، مانند نسبت هارون به موسی باشد؛ جز اینکه پس از من پیامبری نیست؟» این حدیث، هم منزلت حضرت علی علیه‌السلام را در نسبت با پیامبر بیان می‌کند و هم صریحاً نبوت پس از ایشان را نفی می‌کند. پس نمی‌توان صرفاً به دلیل پیامبر نبودن حضرت علی علیه‌السلام، اصل جانشینی ایشان را رد کرد.

نتیجه آنکه ادعای اینکه هر جانشین پیامبری حتماً باید پیامبر باشد، بدون دلیل مستقل پذیرفتنی نیست. قرآن میان نبوت و زمامداری و خلافت تفاوت می‌گذارد و حدیث منزلت نیز نشان می‌دهد که پیامبر اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله در عین تأکید بر ختم نبوت، حضرت علی علیه‌السلام را با هارون مقایسه کرده است که نشان از زعامت و ولایت و سرپرستی امت اسلام دارد.

پی‌نوشت:
[1]. صحيح بخاری، محمد بن إسماعيل بخاری، ج5، ص19، دار طوق النجاة، چاپ اول، 1422هـ ق. «حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى تَبُوكَ، وَاسْتَخْلَفَ عَلِيًّا فَقَالَ: أَتُخَلِّفُنِي فِي الصِّبْيَانِ وَالنِّسَاءِ؟ قَالَ: أَلَا تَرْضَى أَنْ تَكُونَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى إِلَّا أَنَّهُ لَيْسَ نَبِيٌّ بَعْدِي».