22- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ إِسْحَاقَ الْأَحْمَرِ عَنْ أَبِي الْقَاسِمِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ عَمَّارٍ وَ الْعَلَاءِ بْنِ سَيَابَةَ وَ ظَرِيفِ بْنِ نَاصِحٍ قَالَ لَمَّا بَعَثَ أَبُو الدَّوَانـِيـقِ إِلَى أَبـِي عـَبـْدِ اللَّهِ ع رَفـَعَ يـَدَهُ إِلَى السَّمـَاءِ ثـُمَّ قـَالَ اللَّهـُمَّ إِنَّكَ حـَفـِظـْتـَ الْغـُلَامـَيـْنِ بـِصـَلَاحِ أَبـَوَيـْهـِمـَا فـَاحـْفـَظْنِي بِصَلَاحِ آبَائِي مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ الْحَسَنِ وَ الْحـُسَيْنِ وَ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ اللَّهُمَّ إِنِّي أَدْرَأُ بِكَ فِي نَحْرِهِ وَ أَعُوذُ بِكَ مـِنْ شـَرِّهِ ثُمَّ قَالَ لِلْجَمَّالِ سِرْ فَلَمَّا اسْتَقْبَلَهُ الرَّبِيعُ بِبَابِ أَبِي الدَّوَانِيقِ قَالَ لَهُ يَا أَبـَا عـَبـْدِ اللَّهِ مـَا أَشـَدَّ بـَاطِنَهُ عَلَيْكَ لَقَدْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ وَ اللَّهِ لَا تَرَكْتُ لَهُمْ نَخْلًا إِلَّا عـَقـَرْتـُهُ وَ لَا مـَالًا إِلَّا نـَهـَبْتُهُ وَ لَا ذُرِّيَّةً إِلَّا سَبَيْتُهَا قَالَ فَهَمَسَ بِشَيْءٍ خَفِيٍّ وَ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَلَمَّا دَخَلَ سَلَّمَ وَ قَعَدَ فَرَدَّ ع ثُمَّ قَالَ أَمَا وَ اللَّهِ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ لَا أَتْرُكَ لَكَ نَخْلًا إِلَّا عـَقـَرْتُهُ وَ لَا مَالًا إِلَّا أَخَذْتُهُ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ اللَّهَ ابْتَلَى أَيُّوبَ فـَصـَبـَرَ وَ أَعـْطـَى دَاوُدَ فَشَكَرَ وَ قَدَّرَ يُوسُفَ فَغَفَرَ وَ أَنْتَ مِنْ ذَلِكَ النَّسْلِ وَ لَا يـَأْتـِي ذَلِكَ النَّسـْلُ إِلَّا بـِمـَا يـُشْبِهُهُ فَقَالَ صَدَقْتَ قَدْ عَفَوْتُ عَنْكُمْ فَقَالَ لَهُ يَا أَمِيرَ الْمـُؤْمـِنـِيـنَ إِنَّهُ لَمْ يـَنـَلْ مـِنَّا أَهـْلَ الْبـَيـْتِ أَحَدٌ دَماً إِلَّا سَلَبَهُ اللَّهُ مُلْكَهُ فَغَضِبَ لِذَلِكَ وَ اسـْتـَشـَاطَ فـَقَالَ عَلَى رِسْلِكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ هَذَا الْمُلْكَ كَانَ فِي آلِ أَبِي سُفْيَانَ فـَلَمَّا قـَتـَلَ يـَزِيـدُ حـُسـَيـْنـاً سَلَبَهُ اللَّهُ مُلْكَهُ فَوَرَّثَهُ آلَ مَرْوَانَ فَلَمَّا قَتَلَ هِشَامٌ زَيْداً سـَلَبـَهُ اللَّهُ مـُلْكـَهُ فـَوَرَّثَهُ مَرْوَانَ بْنَ مُحَمَّدٍ فَلَمَّا قَتَلَ مَرْوَانُ إِبْرَاهِيمَ سَلَبَهُ اللَّهُ مُلْكَهُ فَأَعْطَاكُمُوهُ فَقَالَ صَدَقْتَ هَاتِ أَرْفَعْ حَوَائِجَكَ فَقَالَ الْإِذْنُ فَقَالَ هُوَ فِي يَدِكَ مَتَى شِئْتَ فـَخـَرَجَ فـَقـَالَ لَهُ الرَّبِيعُ قَدْ أَمَرَ لَكَ بِعَشَرَةِ آلَافِ دِرْهَمٍ قَالَ لَا حَاجَةَ لِيَ فِيهَا قَالَ إِذَنْ تُغْضِبَهُ فَخُذْهَا ثُمَّ تَصَدَّقْ بِهَا
اصول كافى جلد 4 صفحه : 348 رواية : 22

ترجمه :
22ـ معاوية بن عمار و علاء بن سيابه و ظريف بن ناصح گويد: چون ابوالدوانيق منصور دوانـيـقى ) بسراغ حضرت صادق (ع ) فرستاد بآسمان برداشت سپس گفت : (((اللهم انك حـفـظـت الغلامين بصلاح ابويهما فاحفظنى بصلاح آبائى محمد و على و الحسن و الحسين و عـلى بـن الحـسين و محمد بن على اللهم انى ادرء بك فى نحره و اعوذ بك من شره ))) يعنى بـار خدايا تو آن دو پسر بچه را بخاطر نيكى و خوبى پدر و مادرشان نگهدارى كردى مـرا هم بخاطر خوبى پدرانم : محمد و على و حسن و حسين و على بن الحسين و محمد بن على نگهدارى فرما، بار خدايا من بوسيله تو در گلويش او را دور سازم ، و از شرش بتو پناه بـرم ) سـپـس بـشـتـربان (كه مهار شتر حضرت در دستش بود) فرمود: برو پس همينكه ، ربيع (حاجب منصور) در خانه منصور او را ديدار كرد بوى عرضكرد: اى اباعبداللّه وه چه انـدازه دلش نـسـبـت بـشـمـا سـخـت شـده ، و مـن همانا شنيدم كه مى گفت : بخدا سوگند هيچ نـخـل خـرمـائى بـراى آنـهـا بـاقـى نگذارم جز اينكه همه را ببرم ، و هيچ مالى براى آنها بـاقى نگذارم و همه را غارت نكنم ، و هيچ كودكى براى ايشان باقى نگذارم و همه را با سـيـرى بـبرم ؟ گويد: پس آنحضرت زير لب چيزى گفت : و لبانش را جنبانيد، پس همين كـه بـر منصور وارد شد سلام كرد و نشست ، منصور جواب سلام حضرت را داد سپس گفت : بـخـدا سـوگند آهنگ داشتم كه يكدرخت خرما برايت باقى نگذارم و همه را قطع كنم ، و هر چـه دارى بـگـيـرم ؟ حـضـرت صـادق (ع ) فـرمـود: يـا امـيـرالمؤ منين همانا خداوند ايوب را گرفتار كرد و او صبر كرد، و بداود نعمت داد او شكر كرد، و يوسف را بر برادران چيره كرد (ولى او انتقام نگرفت ) و از آنها درگذشت ، و تو از اين نژادى و اين نژاد كارى نكنند جز بدانچه مانند كردار آنان باشد، گفت : راست گفتى و من از شما در گذشتم و (شما را) بخشيدم ، فرمود: يا اميرالمؤ منين هر آينه هيچ كس دست خود را بخون ما خاندان نيالوده است جز اينكه خداوند سلطنتش را برگرفته ، منصور از اين سخن برآشفت و خشم كرد، حضرت فـرمـود: يا اميرالمؤ منين آرام باش (تا دنباله سخن را بگويم ) همانا اين سلطنت در خاندان ابـى سـفـيـان بـود تـا ايـنكه يزيد حسين عليه السلام را كشت خداوندسلطنتش را گرفت و بمروان بن محمد رسيد، و چون مروان ابراهيم را كه برادر منصور و بابراهيم امام معروف بود) كشت خداوند سلطنتش را گرفت و بشما داد، گفت : راست گفتى بزرگترين (حاجتت را) بـگـو (تـا بـرآورم ) فـرمود: اذن بده (كه برگردم ) گفت : آن بدست شما است هرگاهى بخواهى (در بازگشت آزاديد) پس آنحضرت بيرون آمد ربيع حاجب عرضكرد: ده هزار درهم براى شما داده فرمود: من بدان حاجتى ندارم ، عرضكرد: اگر نپذيرى او را خشمگين خواهى كرد (و از نپذيرفتن شما بخشم آيد) آنرا بگير و در راه صدقه بده .

شــرح :
سـبـوطـى در تـاريخ الخلفاء گويد: جهت اينكه منصور را ابوالداونيق لقب دادند اين بود كـه بسيار حريص و بخيل بود و از كارگران و صنعتگران خود به دانق و حبه نيز حساب ميكشيد، و دانق معرب دانگ است كه در فارسى گويند و آن يكششم درهم است .
و مقصود از (((غلامين ))) دو پسر بچه كه امام عليه السلام ) بدانها اشاره فرمود همان دو غلامى است كه خداوند متعال در داستان حضرت موسى و خضر عليهما السلام در آيه 82 از سوره كهف بيان فرموده كه فرمايد: (((و اما الجدار فكان لغلامين يتيمين فى المدينة و كان تـحـتـه كنز لهما و كان ابوهما صالحا،...))) و ملخص داستان اين بود كه حضرت موسى و خـضـر دو پـيـامـبـر الهـى مـاءمـوريـت پـيدا كردند ديوارى كه روبخرابى و انهدام بود از خـرابى آن جلوگيرى كنند و آنرا از نو بسازند بخاطر گنجى كه در زير آن پنهان بود و آن گـنـج مـتـعـلق بـدو پـسـر بـچـه و آن پـدر و مـادر صـالح هـفـتـصـد سال و يا هفت پشت بوده است .
و ربـيـع حـاجب (دربان منصور، و پيشخدمت مخصوص ) ظاهرا علاقه مند بدان حضرت عليه السـلام بـوده بـلكه از برخى از روايات استفاده شود از شيعيان بوده و پاره اى روايات نـيـز از او نـقـل شـده گـرچـه از جـهـت وثـاقـت در حـديـث مـورد اعـتـمـاد دانـشـمـنـدان رجال نويس نبوده ولى از روى هم رفته چند حديث كه يكى همين حديث شريف است استفاده مى شـود كـه از عـلاقـمـنـدان حضرت صادق (ع ) بوده است و شايد هم علاقه مندى او نسبت به حـضـرت صـادق (ع ) فـقط در پيش روى آنحضرت بوده ولى در مورد انجام فرمان منصور كاملا مطيع او بوده است .